Zelfs een trottoir of passage is tegenwoordig niet meer veilig als gevolg van voetgangers die lopen te bellen of berichtjes versturen. Nog zorgwekkender is het dat veel mensen hun mobiele telefoons en andere mobiele apparaten zelfs gebruiken als ze de weg oversteken.

Ford gaf opdracht tot een onderzoek onder 10.000 mensen in heel Europa om zicht te krijgen op de omvang van het probleem van voetgangers die zonder uit te kijken oversteken, ook buiten de aangewezen oversteekplaatsen.* Volgens officiële gegevens zijn tussen 2003 en 2013 in Europa 85.525 voetgangers verongelukt** en zijn auto-ongelukken de belangrijkste doodsoorzaak onder 18- tot 24-jarigen.***

De meeste ondervraagde smartphonebezitters (57%) gaven toe dat ze hun mobiele apparaat wel eens gebruiken als ze oversteken, zelfs buiten de aangewezen oversteekplaatsen. Bijna de helft (47%) telefoneert op zulke momenten. Vooral 18- tot 24-jarigen gebruiken hun mobiele telefoon of apparaat (86%), om te telefoneren (68%), luisteren naar muziek (62%), sturen berichtjes (34%) of krijgen zelfs (bijna) een ongeluk (22%) tijdens het oversteken.

Ford belicht de risico's die afgeleide voetgangers veroorzaken tijdens Ford Driving Skills for Life (DSFL), het bekroonde programma voor jonge bestuurders. De afgelopen elf jaar hebben al meer dan een half miljoen mensen over de hele wereld de praktijktrainingen en onlinecursussen gevolgd. Sinds 2013 organiseert Ford de DSFL-training ook in Europa. Onlangs werd het programma uitgebreid naar België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Roemenië, Rusland, Spanje, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, waar wordt samengewerkt met toonaangevende veiligheidsorganisaties. Tijdens de training is er ook aandacht voor de risico's van rijden onder invloed en het gebruik van sociale media achter het stuur.

“Natuurlijk mag je best via je koptelefoon naar muziek luisteren als je over het trottoir loopt”, zegt Jim Graham, manager van Ford DSFL. “De weg oplopen terwijl je aan het sms'en of whatsappen bent, een game speelt of op internet surft is echter extreem gevaarlijk. Onze training maakt jongeren bewuster van hun omgeving, of ze nu bestuurder of inzittende zijn. Op die manier kunnen ze gevaren sneller herkennen.”

In totaal gaf 32% van de voetgangers toe dat ze tijdens het oversteken muziek luisteren, 14% sms't of appt, 9% surft op internet, 7% gebruikt sociale media en 3% speelt games of kijkt televisie of filmpjes. De meeste mensen gaven toe dat dit gedrag gevaarlijk is. Daarnaast zei 60% zich veiliger te voelen als ze weten dat autonome auto's of auto's die zijn uitgerust met semi-autonome technologieën de kans op ongevallen verkleinen of de gevolgen beperken.

Ford introduceerde onlangs de nieuwe Pedestrian Detection-technologie, waarmee de ernst van eventuele ongevallen kan worden beperkt of ongevallen helemaal kunnen worden voorkomen. Pre-Collision Assist met Pedestrian Detection is nu beschikbaar voor de Galaxy, de Mondeo en de S-MAX. Deze technologie detecteert mensen op de voorliggende weg of mensen die in de buurt van de auto willen oversteken en schakelt automatisch de remmen in als de bestuurder niet op waarschuwingen reageert.

Het systeem verwerkt informatie die wordt waargenomen met een in de voorruit gemonteerde camera en met de radar in de bumper en controleert deze informatie aan de hand van een database met 'voetgangervormen' om personen te onderscheiden van objecten langs de weg. Hoewel het nieuwe systeem kan helpen bij onverwachte situaties, is het niet bedoeld ter vervanging van de bestuurder.

Van de tien landen waarin het onderzoek plaatsvond, gebruikten Roemeense voetgangers bij het oversteken het vaakst mobiele telefoons of apparaten (83%), gevolgd door Italianen (67%) en Spanjaarden (65%). Ook bij telefoneren (79%) en naar muziek luisteren (46%) tijdens het oversteken scoren Roemenen het hoogst. Deense overstekende voetgangers sms'en en appen het meest (21%), terwijl Italianen het vaakst op internet surfen (12%), games spelen (5%) en televisie of filmpjes kijken (4%). Voetgangers in Turkije zijn het meest geneigd om sociale media te gebruiken (10%).

In 2013 was 23% van de auto-ongelukken waarbij voetgangers gewond raakten in het Verenigd Koninkrijk te wijten aan voetgangers die niet uitkeken, onvoorzichtig of roekeloos waren of haast hadden.**** Dit bleek uit onderzoek van het Institute of Advanced Motorists (IAM), de grootste Britse onafhankelijke organisatie voor verkeersveiligheid.

“Het aantal verkeersslachtoffers onder voetgangers stijgt sneller dan dat in andere groepen”, zegt Sarah Sillars, Chief Executive Officer van IAM. “Daarom is het van groot belang dat bestuurders onderweg beter op voetgangers letten. De schuldvraag is niet belangrijk, het gaat erom dat er minder voetgangers overlijden of gewond raken. Alle weggebruikers moeten oog hebben voor elkaar en ervoor zorgen dat ons onvoorspelbare gedrag en dat van anderen zo min mogelijk gevolgen heeft.”

* Onderzoek vond plaats tussen 02-09-2015 en 13-09-2015. In dit voorbeeld zijn 10.022 volwassen in de landen België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, Romenië, Spanje, Turkije, en het Verenigd Koninkrijk geinterviewd die gebruik maakten van een smartphone of ander mobiel apparaat
** European Transport Safety Council http://etsc.eu/making-walking-and-cycling-on-europes-roads-safer-pin-flash-29/
*** European Commission Road Accident Database
**** Institute of Advanced Motorists http://www.iam.org.uk/media-and-research/media-centre/news-archive/20690-18000-pedestrians-injured-in-road-accidents-in-one-year-iam-calls-for-urgent-action-across-the-board

In vervolg op het artikel in de november-editie over hoe te handelen bij een verkeersongeval, laten we dit keer de politie aan het woord. Autoplus had een gesprek met Wim Rosing, vakspecialist technische verkeersondersteuning van de afdeling VOA (Verkeers Ongevallen Analyse) bij de politie in Noord- Nederland. Hij vertelt o.a. wanneer inschakeling van de politie noodzakelijk is en ook: hoe een verkeersongeval, in heel veel gevallen, voorkómen zou kunnen worden!

Tekst: Evert Flapper
Foto's: Politie Groningen, afdeling VOA

Altijd de politie bellen?
“Zodra wij een melding binnenkrijgen via 112 of 0900-8844”, zo begint Wim Rosing het gesprek, “dan lopen we een protocol door en kunnen al heel snel inschatten of het al of niet om een spoedeisend geval gaat. Op het moment dat er sprake is van een simpele aanrijding, met lichte schade en zonder lichamelijk letsel, wordt een beroep gedaan op de zelfredzaamheid van de burger en komt er geen politie ter plaatse. Wél altijd het schadeformulier invullen.

Er was een tijd, dat…..
We hebben een tijd gehad dat er helemaal geen politie meer ter plaatse kwam en er was een tijd dat we bij elke aanrijding aanwezig waren. Nu hebben we een middenweg gevonden en zeggen we: kun je het zelf oplossen, los het vooral zelf op. Maar op het moment dat er écht iets aan de hand is op een N-weg of op de ringweg met materiële schade en/of lichamelijk letsel, of er is sprake van een doorrijder, dan komen wij natuurlijk altijd zo snel mogelijk ter plaatse.

Bij twijfel: altijd politie bellen!
Het is altijd een kwestie van inschatting. Vaak ontstaan de problemen in de meeste gevallen niet altijd op de plaats van de aanrijding. Dus op het moment dat je denkt ‘ik vertrouw dit niet’ of bij twijfel: altijd politie bellen!

Dat voorkomt vaak een heleboel problemen achteraf, bijv. met de verzekering. Wie heeft schuld? Op het moment dat de politie de situatie heeft ingeschat en daarvan een rapport op maakt, staat het officieel zwart op wit en zijn er minder problemen te verwachten voor wat betreft de schuldvraag. Wat we mensen wel altijd aanraden: maak foto’s van de situatie. Van de schade aan je eigen auto en indien mogelijk ook van het andere, bij het verkeersongeval betrokken, voertuig. Dat kan een hoop ellende achteraf voorkomen. Als politie zijn wij objectief en onpartijdig. Wij leggen alles officieel vast en daar kan een verzekeringsmaatschappij op terugvallen.

Voorkómen is beter dan……
Het woord is gevallen, voorkómen! Even kort door de bocht, hoe kun je een verkeersongeval voorkómen? “Het antwoord daarop is nogal complex”, aldus Wim Rosing, “omdat er zoveel verschillende situaties bestaan. Een ongeluk zit tenslotte vaak in een klein hoekje. Wat de praktijk ons heeft geleerd is dat afleiding tegenwoordig de grootste oorzaak is van de meeste problemen in het verkeer.

De campagne “Laat je niet afleiden” geeft het mooi weer: m.n. het gebruik van de smartphone, tablet of zelfs de i-pad tijdens het autorijden, zorgt voor uiterst gevaarlijke situaties. De aandacht is daardoor even afgeleid van het verkeer, met alle vervelende gevolgen van dien. Je moet maar eens opletten hoeveel mensen tijdens het autorijden naar hun schoot zitten te kijken in plaats van door de voorruit. Vroeger zaten de mensen met de telefoon aan het oor, maar nu met het whatsappen is het veel gevaarlijker, want niemand kijkt nog op de weg. We hebben nu legio aanrijdingen waarvan wij sterk vermoeden dat het komt door het gebruik van smartphones tijdens het rijden. Wij doorzoeken bij een aanrijding nu standaard de gsm’s.

Minder verkeersdoden
Wat we ook merken is dat het aantal overtredingen voor te hard rijden beduidend minder is geworden de afgelopen jaren. Het wordt dan ook steeds lastiger om het laatste aantal verkeersdoden nog naar beneden te halen. Begin jaren 70 hadden we 3.000 verkeersdoden per jaar. Met snelheidscontroles, verplicht gordels dragen, steeds veiliger auto’s en aanpassing van de infrastructuur, konden we de hele hausse in een keer naar 50% brengen. We zitten nu tussen de 650 en 700 verkeersdoden per jaar. Breng dat nu nog maar eens naar beneden, want dat is eigenlijk inherent aan het aantal voertuigbewegingen. Bij een bepaalde hoeveelheid verkeersbewegingen in een bepaald gebied, zoals de Provincie Groningen, hoort gewoon een aantal aanrijdingen. De laatste jaren zijn er in de provincie Groningen tussen 20 en 30 verkeersdoden te betreuren.

Tot slot: een belangrijke tip!
Wat wij zelf als politie en zeker als verkeersongevallendienst, heel graag willen is dat mensen op de plaats van het ongeval de spullen niet aanraken. Uiteraard is de eerste prioriteit de hulpverlening aan de slachtoffers. Dit gaat voor alles. Voor het onderzoek is het belangrijk dat de overige spullen gewoon blijven liggen. Ga er vooral niet mee slepen om de weg vrij te maken voor het overige verkeer. Maak liever foto’s van de situatie. Mensen willen gelijk wat doen, zonder zich te beseffen dat ze heel veel sporen op zo’n PD (plaats delict) aan het uitwissen zijn. Sporen die belangrijk kunnen zijn voor het achterhalen van de schuldvraag. Er is altijd sprake van botsende belangen. Aan de ene kant wil je de weg weer zo snel mogelijk vrijmaken, maar aan de andere kant moet er wel goed sporenonderzoek verricht worden om de oorzaak te kunnen achterhalen. Bij ernstige verkeersongevallen met dodelijke slachtoffers, kan de snelweg afgesloten worden voor alle verkeer. Dit doen we zodat we zorgvuldig onderzoek kunnen doen en voor onze veiligheid en die van andere hulpverleningsdiensten. Daar zou wel eens wat meer begrip voor opgebracht mogen worden”, zo besluit Wim Rosing.

Wilt u zien wat de mannen van de Verkeersongevallendienst, vaak bij nacht en ontij, allemaal voor de kiezen krijgen, bekijk dan eens het filmpje hieronder!