Vormen en kleuren bepalen de eerste indruk van een auto en geen enkel ander aspect wordt zo sterk geassocieerd met kwaliteit als de afwerking van het exterieur.

Bij Mazda is Takuminuri, het geavanceerde spuitproces van de autofabrikant, ontwikkeld om de elegante carrosserieoppervlakken van zijn Kodo designs te verrijken met unieke kleuren zoals Soul Red Crystal of Polymetal Gray, kleuren die ook leverbaar zijn voor de Mazda3, die onlangs de award World Car Design of the Year 2020 kreeg toegekend.

Takuminuri is een product van tientallen jaren ervaring met materialen en technieken. De progressieve kleurenschema's vinden hun oorsprong in de vroege modellen van Mazda. De Mazda-Go Type GA 'Green Panel', een driewielige truck die in 1938 op de markt werd gebracht, dankt zijn naam aan het groene dashboard, een jeugdige touch in het anders zo ingetogen segment van bedrijfsauto's.

De Mazda R360, de eerste in serie geproduceerde personenauto van het bedrijf, kwam in 1960 op de markt met een keuze aan verfrissende kleuren, waaronder mintgroen, hemelsblauw en felrood, waarmee hij zich duidelijk onderscheidde van de hoeveelheid overwegend witte modellen van de concurrentie. Hoewel het een betaalbare micro car was werd hij zelfs in een tweekleurige uitvoering aangeboden. Combinaties als een witte carrosserie met een bordeauxrood dak gaven de elegant ogende vierpersoons coupé een verfijnde uitstraling en onderstreepten tegelijkertijd Mazda's focus op onconventionele ontwerpen en de op de bestuurder gerichte techniek, zaken die tot op de dag van vandaag tot de merkwaarden behoren. De R360 was direct een verkoopsucces, het model had in 1960 bijna twee derde van zijn segment in Japan veroverd en de R360 liet de droom van het bezitten van een auto voor tienduizenden mensen in vervulling gaan.

Ook qua carrosseriekleuren toonaangevend

Toen Mazda in de jaren zestig van de vorige eeuw haar modellenaanbod uitbreidde bood het merk exclusieve metallic lakken aan voor compacte en middelgrote modellen. De Mazda Luce (1966-1973) bijvoorbeeld kon worden besteld in de kleuren goud of zilver, kleuren die worden geassocieerd met luxe en snelheid. Ze accentueerden het sportieve, elegante exterieur, dat werd ontworpen door de toen nog jeugdige meesterdesigner Giorgetto Giugiaro. De Luce was één van de eerste modellen uit Japan die liefhebbers over de gehele wereld had.

De Mazda Cosmo Sport 110S daarentegen kwam in 1967 op de markt in puristisch wit, een kleur die niet alleen het space age design van de supersportauto benadrukte, maar ook de officiële FIA-racekleur van Japan was. Als Mazda's eerste productieauto met een rotatiemotor zou de Cosmo Sport 110S al snel zijn vermogen en betrouwbaarheid op het circuit bewijzen en onverwacht als vierde eindigen bij de eerste race waar het model aan deelnam, de Marathon de la Route van 1968, een loodzware race die ook wel bekend staat als de 84 uur van de Nürburgring.

In de jaren zestig deden alkydharsverf en nieuwe droogkamers hun intrede, waardoor Mazda duurzame afwerkingen kon realiseren en tegelijkertijd kalkafzetting en het daarmee gepaard gaande verlies van oppervlakteglans, wat in die tijd een veelvoorkomend probleem was, kon voorkomen. In de jaren zeventig was Mazda ook één van de pioniers op het gebied van kathodische dipcoating (ook wel bekend als kataforische dipcoating). Bij deze techniek werd gebruikgemaakt van een elektrische lading in de verf om de dekking te verbeteren en een gelijkmatige verdeling te bevorderen voor een effectievere bescherming tegen corrosie, met name in de holle ruimtes van de carrosserie.

Een lust voor het oog

In 1977 begon een flamboyant tijdperk met de introductie van de eerste generatie Mazda 323, die een Europese hatchbacklook combineerde met een reeks opvallende kleuren zoals Muscat Green, Impulse Blue, Grand Prix Red en Sunbeam Silver Metallic. De 323 zou de wegen in Europa gaan opfleuren en zou één van de populairste importmodellen van de regio worden.

1991 betekende een onbetwistbaar hoogtepunt in Mazda's kleurrijke periode, toen de raceauto met startnummer 55, een groene en oranje Mazda 787B, de geblokte vlag als eerste passeerde tijdens de 24 Uur van Le Mans. De opvallende afwerking en het markante gebrul van de 710 pk sterke 26B-motor met vier rotoren zullen voor altijd geassocieerd worden met de eerste overwinning op het roemruchte evenement door een Aziatische fabrikant en de enige tot nu toe door een auto die niet over een zuigermotor beschikte. De Mazda MX-5 'Le Mans', een gelimiteerde editie van dit model die in 2011 verscheen ter gelegenheid van de 20e verjaardag van de race, was gehuld in de kenmerkende kleurstelling van de 787B. Het is ook één van de weinige MX-5 uitvoeringen die was voorzien van een turbomotor.

Op het gebied van levendige kleuren heeft de MX-5 in de afgelopen drie decennia veel nieuwe kleuren geïntroduceerd. Hij is leverbaar geweest in een breed scala aan afwerkingen, van traditionele sportwagenkleuren zoals Classic Red en British Racing Green tot meer opvallende special edition-kleuren zoals Sunburst Yellow (Sunracer, 1995), Spirited Green (Karai, 2011) en Racing Orange (30th Anniversary, 2019), om er maar een paar te noemen. De vele opvallende kleuren hebben er ongetwijfeld aan bijgedragen dat Mazda's icoon in hoog tempo een dominante positie heeft verworven in de wereldwijde markt voor roadsters.

Hoewel het slechts een paar duizend gram van het totale gewicht van een auto vertegenwoordigt, blijft de afwerking van de carrosserie één van de belangrijkste fasen van de autoproductie. Dit verklaart Mazda's obsessie met kleuren en het is de reden waarom de autofabrikant Takuminuri heeft uitgevonden, een naam waarin de Japanse termen voor 'master craftsman' (Takumi) en 'paintwork' (Nuri) samenkomen. Het innovatieve proces stelt Mazda in staat om een ogenschijnlijk met de hand aangebrachte afwerking op grote schaal te realiseren door de verfrobots te leren de technieken van zijn specialisten na te bootsen.

Versterking van de dynamiek van het licht

In tegenstelling tot conventionele, uit twee lagen bestaande afwerkingen met een gekleurde basislaag en transparante lak bestaan de metallic kleuren van Mazda uit drie lagen met een reflecterende laag en een lichtdoorlatende laag onder de uiteindelijke transparante laklaag. Dit heeft als doel om de diepte en de kleurverzadiging van de verf te versterken en de sierlijkheid en levendigheid van de Kodo-ontwerpen te benadrukken door het samenspel van licht en schaduw te versterken. Hierdoor lijken de oppervlakken in beweging te zijn, zelfs als de auto stilstaat.

De stylisten bij Mazda zijn vooral gefascineerd door de kleur rood en de Takuminuri-aanpak, voor het eerst gebruikt in 2012 bij de creatie van de kleur Soul Red, heeft een continue doorontwikkeling ondergaan in het kader van Mazda's zoektocht om de diepste en mooiste rode kleur ter wereld te creëren. Er is wellicht geen enkele rode kleur die zoveel emotie uitstraalt als Soul Red Crystal, een kleur die voor alle huidige modellen verkrijgbaar is. Elk van de drie lagen vervult een andere functie. Mazda gebruikt twee soorten aluminiumschilfers in de basislaag: heldere om het licht te reflecteren en lichtabsorberende schilfers, terwijl de doorschijnende kleurlaag daarboven rode pigmenten met een hoog chroomgehalte bevat. Het licht schijnt door de heldere laag en de rode pigmentlagen op de aluminiumschilfers in de basislaag. De reflecterende schilfers verlichten het oppervlak met een diep, intens rood dat van binnenuit lijkt te schijnen, als contrast met de gearceerde oppervlakken van het geabsorbeerde licht, die zwart van kleur lijken te zijn.

Over rood gesproken, het bedrijf blaast dit jaar de two-tone kleurstelling (wit-bordeaux) van de Mazda R360 weer nieuw leven in bij speciale uitvoeringen die ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van Mazda op de markt zijn gebracht. Als symbool van elegant rijplezier in twee verschillende uitvoeringen zullen de meeste modellen worden aangeboden met volledig witte exterieurs en bordeauxrode interieurs, terwijl een gelimiteerde uitvoering van de MX-5 en de nieuwe Mazda MX-30 ook worden voorzien van bordeauxrode daken. Met al deze inspiratie uit het verleden kunnen Mazda's stylisten verder blijven werken aan toekomstige opvallende afwerkingen.

Mazda staat bekend om auto's die de bestuurder aanspreken. Hoewel dit op gespannen voet lijkt te staan met de noodzaak om mobiliteit tegenwoordig duurzamer te maken heeft Mazda vanaf het allereerste begin gewerkt aan de ontwikkeling van schonere en efficiëntere voertuigen.

Daarbij heeft het nooit compromissen gesloten ten aanzien van het rijplezier, een zienswijze die Mazda de afgelopen decennia voor uitdagingen heeft gesteld. Daarom heeft de Japanse autoproducent, naast zijn voorkeur voor ongebruikelijke motorconcepten, ook gekeken naar talloze andere manieren om de voertuigefficiëntie te verbeteren.

Met dit in gedachten zijn er enkele onderscheidende producten ontstaan, waaronder de allereerste personenauto van het merk. De Mazda R360 markeert de oorsprong van de grammenstrategie van het bedrijf, waarbij er tot op de dag van vandaag naar gestreefd wordt om al het niet-essentiële gewicht van het voertuig weg te halen. Vandaar elementen zoals de plexiglazen achterruit van de R360, de aluminium carrosseriedelen en de aluminium cilinderkoppen: met slechts 380 kg was het de lichtste auto van Japan toen hij in 1960 werd gelanceerd en 's werelds lichtste vierzitscoupé. De viertaktmotor was bovendien stiller, schoner en zuiniger in brandstof dan de tweetaktmotoren van de concurrentie. Samen met zijn onafhankelijke wielophanging op alle vier wielen reed de auto ook goed en was hij immens populair in Japan vanaf de dag dat hij in de verkoop ging.

Compact, soepel en krachtig

Wat is er, in de geest van lichtgewicht ontwerp en rijplezier, beter dan een ultracompacte en soepele motor met een inherent hoge verhouding tussen vermogen en gewicht? Mazda zag al vroeg het potentieel van de rotatiemotor, niet alleen om de rijervaring te verbeteren maar ook om het bedrijf duidelijk te onderscheiden van zijn concurrenten. Bovendien was Mazda de enige autofabrikant die commercieel succesvol was met de rotatiemotor en bijna twee miljoen voertuigen produceerde met deze aandrijving. Om voor de hand liggende redenen waren deze hoogtoerige krachtbronnen het populairst in sportauto's, zoals de iconische Mazda RX-7, het best verkochte model met rotatiemotor ooit.

Hoewel de rotatiemotor zijn tekortkomingen had maakt de bijzondere verbrandingskamer hem uitstekend geschikt voor alternatieve brandstoffen zoals waterstof, dat de emissieproblemen van de rotatiemotor bij benzine oplost.

De autofabrikant demonstreerde dit voor het eerst met de achterwielaangedreven Mazda HR-X, een concept car uit 1991 met een tweeschijfs rotatiemotor op waterstof. En vervolgens in 1995 met de Capella Cargo, een Mazda 626 die werd getest op de openbare weg in Japan. En er kwam zelfs een rotatiemotor op waterstof in een Mazda MX-5 van de eerste generatie.

De Mazda RX-8 Hydrogen RE, die in 2003 op de Tokyo Motor Show werd onthuld, werd in Japan te koop aangeboden via een commercieel leaseprogramma. Zijn bi-fuel aandrijflijn, een rotatiemotor die op waterstof en benzine kon rijden, zou ook worden gebruikt in de Mazda Premacy Hydrogen RE Hybrid. Met een mild hybrid systeem had deze auto meer bereik dan de RX-8. De compacte MPV, in Europa bekend als de Mazda5, zou later een plug-in batterij-elektrische aandrijflijn krijgen en een range extender in de vorm van een rotatiemotor op waterstof. Vervolgens introduceerde Mazda in 2013 een prototype van de Mazda2 / Demio EV, een batterij-elektrische compacte auto met een kleine 330 cm3 éénschijfs rotatiemotor op benzine, propaan of butaan als range extender, die de actieradius kon verdubbelen.

Streven naar nul emissie

Mazda's ervaring met hybride technologie gaat eigenlijk veel verder terug. Namelijk naar de hybride concept car Mazda EX005, die een halve eeuw geleden op de Tokyo Motor Show van 1970 werd onthuld. Dit studiemodel had ook een rotatiemotor die de batterijen oplaadde om elektrische motoren aan te drijven. De futuristische auto met vier zitplaatsen was ook ongebruikelijk op andere manieren: hij had joystickbesturing en een ruitvormige wielconfiguratie, wat betekende dat hij om z'n as kon draaien.

Twee jaar later gaf de Mazda Chantez EV concept car bezoekers van het evenement in Tokio een blik op elektrisch rijden in de vorm van een minder onconventionele microcar. En in 1973 was het de Mazda CVS Personal Car, een zelfrijdende, elektrisch minivan-achtig prototype, dat een opmerkelijk vooruitziende blik toonde op verschillende aspecten van toekomstige mobiliteit.

In de jaren negentig, toen de meeste anderen nog spraken over brandstofcelvoertuigen, bouwde Mazda er al een. De Demio FCEV, tentoongesteld in 1997 in Kyoto, werd aangedreven door een compact op waterstof gebaseerd systeem en wordt beschouwd als één van 's werelds eerste levensvatbare concepten voor personenauto's met een brandstofcel. Vervolgens begon Mazda in 2001 met het testen van de Premacy FCEV op de openbare weg, waarbij een methanolhervormer werd gebruikt om methanol om te zetten in waterstof om de brandstofcellen van stroom te voorzien.

Mazda heeft ook de energie van de zon benut. De Bongo Sky Lounge, een microbus uit de E-serie uit 1983, had ventilatie op zonne-energie voor de airconditioning. Tien jaar later was het vlaggenschip Mazda 929 op sommige markten verkrijgbaar met een soortgelijk systeem, aangedreven door zonnecellen in het zonnedak.

Zoals bekend speelde lichtgewicht design altijd een prominente rol bij Mazda. Maar één voertuig, de Mazda MX-5, zou de obsessie van het bedrijf met gewichtsvermindering naar nieuwe hoogten brengen. Alle ervaring op dit gebied, die teruggaat tot de R360, zou in de roadster terechtkomen. Vanaf zijn lancering in 1989 heeft de MX-5 in zijn eentje de markt voor betaalbare tweezitters nieuw leven ingeblazen. En niet met wielspinnend vermogen, maar eerder met een minimalistisch ontwerp (hij woog slechts 955 kg), een kleine, efficiënte benzinemotor, een perfect uitgebalanceerde achterwielaangedreven lay-out en een op maat gemaakte ophanging, die zorgde voor een uitstekende handling en maximaal rijplezier. Na vier modelgeneraties en meer dan 1 miljoen verkochte exemplaren is het nog steeds een winnende formule.

Non-conformistische benadering van productontwikkeling

De lichtgewicht principes die zijn verfijnd op de MX-5 hebben inmiddels hun weg gevonden naar elk ander model van Mazda. De fascinatie voor gewicht onder de productontwikkelaars is sterker dan ooit, omdat ze er naar streven om elke onnodige gram te elimineren.

Het is een centraal element van Mazda's alomvattende aanpak om de efficiëntie van zijn voertuigen van vandaag de dag te verbeteren: ingenieurs onderzoeken de vóór- en nadelen van verschillende opties grondig, of het nu motoren, transmissies, materialen of veiligheid betreft. En zorgen er voor dat ze elke keer weer met nieuwe en onconventionele oplossingen komen met zo min mogelijk compromissen. Deze strategie stimuleerde de ontwikkeling van Skyactiv Technology, een innovatief aanbod van aandrijflijn-, carrosserie- en platformtechnologie die in 2012 in Europa werd geïntroduceerd, als eerste op de Mazda CX-5.

Neem de motoren bijvoorbeeld: met hun lichtgewicht materialen, extreme compressieverhoudingen en onorthodoxe luchtinlaatopstellingen leveren de Skyactiv-G benzinemotoren en de Skyactiv-D dieselmotoren een unieke combinatie van uitzonderlijke prestaties en uitstekend reëel brandstofverbruik met navenant lage emissies. Maar Mazda ging nog een stap verder met een geheel nieuw soort verbrandingsmotor. De Skyactiv-X werd voor het eerst onthuld in 2017 en is de eerste in serie geproduceerde benzinemotor ooit die de compressieontsteking van een dieselmotor gebruikt, waardoor de voordelen van beide worden verenigd, zoals het lage brandstofverbruik van de diesel en het grote reactievermogen van de benzine. Alle drie genoemde Skyactiv verbrandingsmotoren zijn momenteel verkrijgbaar in de Mazda3 en CX-30. In mei is Mazda begonnen met de productie van de MX-30*, het eerste puur elektrisch aangedreven productiemodel. Met de nieuwe e-Skyactiv-aandrijving zal deze compacte crossover dit najaar in Europa in de verkoop gaan.

De aandrijflijnbenadering volgt, net als het hele Skyactiv Technology-programma, een specifieke doelstelling: het duurzaam minimaliseren van CO2 en andere schadelijke emissies in de praktijk en dan niet alleen op papier, terwijl het de rijervaring en het zorgeloze bezit van een Mazda voortdurend verbetert. Het is iets dat niet is veranderd zolang het bedrijf auto's heeft geproduceerd.

(deel 1: 1919-1945)

Al had André Citroën het grote, 'gewone' publiek voor ogen toen hij zijn eigen autofabriek startte, er verschenen bijna direct varianten in de prijslijsten die vertegenwoordigers en andere kleine zelfstandigen als doelgroep hadden.

Ook het leger wist direct de degelijke Citroëns te waarderen, als betrouwbaar vervoermiddel voor de troepen die in Frankrijk en Duitsland gelegerd waren. Die legers kregen ook nog een bijzondere variant aangeboden: de Autochenille, oftewel: het half-rupsvoertuig, dat door de Fransman Adolphe Kégresse was ontwikkeld toen hij eerder verantwoordelijk was voor het wagenpark van de Russische tsaar. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze autochenilles uitstekend geschikt bleken voor transport in de sneeuw en op andere zachte grond. De grootste bekendheid verwierf deze Citroën echter dankzij de 'croisières' die in de jaren '20 en '30 over verschillende continenten werden georganiseerd: in Afrika, Azië en Canada tot op de Zuidpool. En, de befaamde Amerikaanse White Half-Track, het half-rupsvoertuig dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ingezet, was op het concept van deze Citroën gebaseerd - Citroëns die midden jaren '20 door het Amerikaanse leger waren aangeschaft. De Nederlandse strijdkrachten hebben ook nog proeven met deze beweeglijke Citroëns gedaan. In de zeventien jaar van productie werden er zo'n zesduizend Citroëns Autochenille gebouwd, om in 1937 de productie ervan aan de Franse vrachtwagenfabrikant Unic over te dragen.

Na de oer-Citroën, het Type A, kwam de B2 camionnette en de iets zwaardere B5. Er was keuze uit verschillende carrosserieën: gesloten, half- en geheel open bestelwagens, die vaak naar de beroepsgroep: Boulangères (vol met overheerlijk baguettes) of de Normande, een soort van open pick-up waarbij een canvas kap de inzittenden en hun kostbare waar tegen de elementen kon beschermen. De kleine 5HP was er ook als fourgonnette, met een laadvermogen van 125 kilo. Deze werd met name door bedrijven als het chique Fauchon ingezet om hun luxe kruidenierswaren in het centrum van Parijs te bezorgen.

Onwetend van wat de wereld in 1939 te wachten zou staan, gingen de ontwerpers van Citroën aan de slag met een geheel nieuw concept voor bestelwagens: de TUB werd geïntroduceerd. Een model dat net als de Traction met voorwielaandrijving was uitgerust, voorzien was van een frontstuur cabine en een grote laadruimte had. Zeg maar: de blauwdruk voor veel bestelwagens vanaf de jaren '50, of misschien wel: de jaren '70. De Citroën TUB heeft zich op de particuliere markt door het uitbreken van de vijandelijkheden niet echt kunnen bewijzen, maar als legerambulance werd hij door beide kampen ingezet. Van de TUB zijn er zelfs nog exemplaren in Nederland verkocht.

In de periode 1939-1945 legde Citroën zich met name toe op de productie van bedrijfsvoertuigen, daartoe gedwongen tot de bezetter. Auto's die tot diep in Rusland werden ingezet en in de barre weersomstandigheden aan het Oostfront, hoe cynisch ook, hun mannetje stonden. Aan het begin van de oorlog werd voor het Franse leger nog een speciale versie van de Laffly W15T geassembleerd, een drie-asser die we het beste kunnen omschrijven als een groot formaat jeep. Maar na bombardementen op de Citroënfabriek in de Parijse wijk Javel werd de productie daarvan stopgezet. De vrachtwagens van de types 23 en 45 die in deze periode wel nog de lopende band verlieten, waren soms voorzien van gasgeneratoren, waarin hout en steenkool door verhitting een makkelijk ontbrandbaar gas produceerden dat de schaarse benzine verving. Technici van de NV Automobiles Citroën in Amsterdam hadden zelfs een ingenieus systeem ontwikkeld, waarbij stadsgas de dieselbrandstof kon vervangen.